Datganiadau I'r Wasg 2017

Cofio celf Harry Everington yn Abertawe

19.05.2017

Mae darn o gelf yng nghanol Abertawe, a gafodd ei ddylunio a’i greu gan fyfyrwyr Coleg Celf Abertawe y Drindod Dewi Sant yn 1969, bellach yn llawer mwy amlwg a thrawiadol diolch i waith caled y grŵp treftadaeth.

Current students with mural

Maen nhw wedi bod wrthi’n brwsio a golchi’r murlun nodedig ar wal flaen y Clinig Canolog, rhywbeth yr oedd gwir angen ei wneud. Bellach gobeithiant y bydd y cerflunwaith yn cael ei ddathlu oherwydd ei bwysigrwydd fel rhan o hanes artistig y ddinas.

Yn ymuno â grŵp Treftadaeth ABM ar gyfer y gwaith glanhau roedd yr artist o Abertawe, Catrin James. Fe’i gwelwyd hi, yn ei phrosiect celf Guerrilla Restoration gwreiddiol, yn glanhau darnau neilltuol o adeiladau canol y ddinas, gyda mop, bwced a chamera fideo, a helpodd hynny i dynnu sylw’r grŵp at y murlun.

Meddai arweinydd y Grŵp Treftadaeth, Martin Thomas (ar y dde):

Pan ddechreuon ni’r grŵp hwn, cynhalion ni ymarfer cwmpasu i weld pa arteffactau hanesyddol oedd yn eiddo i’r bwrdd iechyd, a daeth y murlun hwn i’n sylw. 

“Pan wnes i ragor o ymchwil, dysgais i am brosiect Catrin ac roedden ni’n meddwl y byddai’n syniad da i helpu gorffen yr hyn roedd hi wedi’i ddechrau.

“Roeddem o’r farn y byddai’n syniad gwych i ni lanhau cerflunwaith oedd wedi’i esgeuluso’n ddirfawr. Mae hwn yn un eithaf pwysig, ni sydd berchen arno, felly dylem edrych ar ei ôl, a gan ei fod yng nghanol dinas Abertawe, rwy o’r farn ei bod yn gyfrifoldeb arnom i’w gadw’n lân.”

Meddai Catrin: “Rwy mor falch fod y Grŵp Treftadaeth yn rhoi’r sylw mae’n ei haeddu i’r murlun.”

Montage two old pictures of Harry

Un a oedd yn awyddus i weld trawsnewidiad y murlun oedd Judith Everington, yr oedd ei thad Harry’n ddarlithydd cerflunwaith ysbrydoledig yng Ngholeg Celf Abertawe y Drindod Dewi Sant.

Dan ei arweiniad ef bu myfyrwyr o’r coleg yn creu’r murlun a roddwyd ar wal allanol yr adeilad nôl yn 1969.

Wrth iddi ddychwelyd i Abertawe am y tro cyntaf mewn hanner canrif, fe wnaeth adnabod yn syth ddylanwad ei diweddar dad ar y cerflunwaith.

“Rwyf wrth fy modd i fod yma i weld hyn – yr eiliad y gwelais i’r murlun hwn meddyliais i am fy nhad. Roedd yn angerddol am ei waith a byddai wedi bod yn falch iawn i weld hwn yn cael ei adfer i’w ysblander blaenorol. Rwy’n meddwl ei fod yn syniad gwych,” meddai Judith, a oedd wedi teithio o’i chartref yn Birmingham gyda’i phartner Kevin Reilly.

Bu farw’r darlithydd cerflunwaith Harry Everington yn 2000.

Wrth law hefyd roedd Ian Walsh, Deon Celf a Dylunio yng Ngholeg Celf Abertawe y Drindod Dewi Sant. Mae yntau hefyd yn awyddus i weld pwysigrwydd y murlun yn cael ei gydnabod yn nhreftadaeth artistig y ddinas.

Meddai’r Athro Walsh: “Mae’n wych i weld y darn unigryw hwn o gelf Abertawe yn cael ei adfer i’w ysblander blaenorol.

“Mae’n dyst i’r bartneriaeth faith rhwng y bwrdd iechyd a choleg celf hynaf Cymru. Mae hefyd yn amlygu pwysigrwydd hanfodol y celfyddydau i iechyd a lles.”

Gan nad oedd union gyfansoddiad y garreg a ddefnyddiwyd ar gyfer y gerfluniaeth yn hysbys adeg y glanhau, ni allai’r tîm sef Martin, Rebecca Kelly, Fiona Edwards a Prue Thimbleby fentro defnyddio unrhyw gemegau cryf na jetiau dŵr pwysedd uchel.

“Roedd yn rhaid gwneud y cwbl gyda dŵr, glanedydd syml a nerth bôn braich ond rydym wrth ein bodd i weld y gwahaniaeth rydym wedi’i wneud,” meddai Martin.

Montage of black and white photo and mural

Gwybodaeth Bellach

Rebecca Davies

Swyddog Gweithredol Cysylltiadau â’r Wasg a’r Cyfryngau

Executive Press and Media Relations Officer

Cyfathrebu Corfforaethol a Chysylltiadau Cyhoeddus

Corporate Communications and PR

Tel: 01792 483695
Mobile: 07496 385597
Email: Rebecca.Davies@uwtsd.ac.uk